پيرامون امام جعفر صادق را تأييد مىكند و جاى شبهه‌اى نمىگذارد كه اسماعيل جوان جزو آن گروه از شيعيان بوده كه از روش احتياطآميز و غيرفعال شيعيان امامى خرسند نبوده‌اند . . . در روزگار جديد نيز برخى از محققان مانند لوئى ماسينون و هانرى كربن به يكى بودن اين دو فرقه اعتقاد ورزيده‌اند . ماسينون در واقع چنين مىپندارد كه ابو الخطاب پدر روحانى اسماعيل بوده و از اين‌جاست كه كنيهء ابو اسماعيل داشته است . « 1 » و نيز گفته شده كه برخى از ايده‌ها دربارهء خواص پنهانى حروف الفبا و اعتقاد به پيامبر صامت و ناطق و نيز تأكيد بر تأويل باطنى و تفسير رمزى و تمثيلى قرآن و كتاب مقدس كه در ميان عقايد اسماعيليان جاى گرفته ، ناشى از ارتباط اسماعيليان نخستين با غلات ، به ويژه خطابيه ، بوده و اين امور از ديدگاه‌هاى آنها بوده است . با اين‌همه نبايد در ارتباط اسماعيليان با غلات و تفكر آنها اغراق كرد . زيرا غلات ديدگاه‌هاى خاصى نسبت به امامان داشتند كه در اسماعيليه نبوده است . افزون بر اين‌كه برخى از اسماعيليان طرد و لعن ابو الخطاب را از سوى امام صادق عليه السّلام مورد تأييد قرار داده و او را شيطان دانسته و از پذيرفتن عقايد وى دورى گزيده‌اند . « 2 » اما اين نتيجه را مىتوان گرفت كه حداقل و در آغازين سال‌هاى ظهور اسماعيليان ، مروجان واقعى آنها سياست بازانى در پوشش غلو و باطنىگرى و يا غاليانى با لباس سياست بودند و نيز ظهور و رشد كلامى آنان ريشه در رقابت سياسىاى بود كه با دولت عباسيان داشتند . « 3 »

--> ( 1 ) . دفترى ، ص 118 . ( 2 ) . هاشم عثمان ، ص 50 به نقل از عيون الاخبار و فنون الآثار ، ص 287 . ( 3 ) . ليثى ، ص 235 .